- "Tablolarınızı Değerinde Satın"
Bizi Takip Edin :
Hattat Hüseyin Kutlu hakkında bilgilerin yer aldığı bu içeriğimizde aklınıza gelecek tüm soruların yanıtları var, hemen yakından inceleyebilirsiniz.
Yüzyıllar boyunca İslam coğrafyasında büyük bir sabır, derin bir manevi disiplin, emsalsiz bir estetik anlayış ve sarsılmaz bir inanç ile nesilden nesile aktarılan geleneksel sanatlarımız, medeniyetimizin en nadide ve kıymetli incileri olarak günümüze kadar ulaşmayı başarmıştır. Bu köklü, ihtişamlı ve kutsal kabul edilen sanat dallarının en başında ise hiç şüphesiz ki hüsn-i hat, yani hat sanatı gelmektedir. Arap harflerinin belirli estetik ölçüler, matematiksel dengeler, ilahi bir ahenk, kusursuz altın oranlar ve ruhani bir coşku ile kağıda, taşa, ahşaba veya deriye nakşedilmesi anlamına gelen bu sanat, Osmanlı İmparatorluğu'nun zirve dönemlerinden günümüz modern dünyasına kadar uzun ve meşakkatli bir tekamül yolculuğu yapmıştır. İşte bu tarihi yolculukta, klasik geleneğin en güzel örneklerini veren, Osmanlı hat ekolünü Cumhuriyet dönemine sarsılmaz bir köprü gibi bağlayan ve günümüzde yaşayan en büyük ustalarından biri olan şahsiyet Hattat Hüseyin Kutlu olarak karşımıza çıkmaktadır.
Özellikle sanata gönül vermiş koleksiyonerler, prestijli sanat galerileri, büyük müzayedeler ve kurumsal Hat Yazısı Alan Yerler için Hattat Hüseyin Kutlu eserleri, taşıdıkları yüksek estetik değer, klasik kurallara olan tavizsiz bağlılık, tarihi belge niteliği ve yaşayan bir efsanenin elinden çıkmış olmasının verdiği eşsiz önem bakımından muazzam bir değere sahiptir. O, harflerin o kavisli anatomisini en ince ayrıntısına kadar özümsemiş, istif (kompozisyon) sanatında benzersiz bir edebi denge kurmuş ve ardında paha biçilemez nitelikte yüzlerce levha ve kitabe bırakmış müstesna bir sanatkardır. Bu son derece kapsamlı, akademik derinliğe sahip ve detaylı olarak hazırlanmış devasa makalede, Hattat Hüseyin Kutlu hayatı, sanat felsefesi, eserleri, etkilendiği dev ustalar, hat sanatındaki tarihi misyonu ve günümüz piyasasında onun eserlerinin neden bu denli arandığı tüm teferruatıyla incelenecektir. Amacımız, hem bu büyük sanatkârı tüm yönleriyle tanıtmak hem de eski hat yazısı alanlar için bu eşsiz eserlerin ekspertiz, değerleme, korunma ve el değiştirme süreçlerine derinlemesine bir ışık tutmaktır.
Hat sanatı, asırlardır "cismani aletlerle meydana getirilen ruhani bir hendese (geometri)" olarak tanımlanmıştır. Kuran-ı Kerim'in en güzel, en saygın ve en estetik şekilde yazılması gayesiyle doğan bu ilahi sanat, zamanla sadece kitap sayfalarında kalmamış; devasa mimari yapıların en büyük süsleme unsuru, evlerin, ihtişamlı sarayların, manevi tekkelerin ve kütüphanelerin en değerli duvar levhaları haline gelmiştir. Osmanlı hat sanatı tarihi, Amasyalı Şeyh Hamdullah ile başlayan, Hafız Osman ile olgunlaşan, Mustafa Rakım Efendi ile yenilenen ve Şevki Efendi, Sami Efendi, Hamid Aytaç gibi dev isimlerle en mükemmel, en sarsılmaz formuna kavuşan muazzam bir estetik tekamül sürecidir.
Bu uzun ve ihtişamlı silsile (zincir) içinde Hüseyin Kutlu, yirminci yüzyılın ikinci yarısından itibaren hat sanatında başlı başına bir ekol taşıyıcısı, bir zirve ve bir mükemmeliyet ölçüsü olarak kabul edilir. Harf inkılabı ve modernleşme çabaları ile birlikte unutulmaya yüz tutan, günlük pratik kullanımından ziyade sadece bir müze objesi haline getirilmeye çalışılan İslam sanatları, onun gibi fedakar ve azimli ustaların gayretleriyle yeniden yeşermiş, yeniden hayat bulmuştur. Hattat Hüseyin Kutlu, bu köklü mirası ve estetik duruşu başarıyla sürdüren, klasik kuralların dışına asla çıkmadan o kurallar içerisindeki gizli cevheri, edebi ruhu ve estetik esnekliği ortaya çıkaran çok kıymetli bir kalem erbabıdır. Onun eserleri, medeniyetimizin o görkemli, vakur ve asil duruşunu kağıt üzerinde harflerin diliyle anlatan birer tarihi vesikadır. Sanat tarihçileri için onun kaleminden çıkmış orijinal bir esere sahip olmak, sadece estetik bir objeye sahip olmak değil, asırlarca demlenmiş devasa bir kültürel mirasa bekçilik yapmak anlamına gelmektedir.
Hattat Hüseyin Kutlu hayatı, Anadolu'nun ilim ve irfan merkezi olan Konya'dan başlayıp, payitaht İstanbul'un o derin ilim, sanat ve tasavvuf ikliminde doruğa ulaşan muazzam bir yolculuğun hikayesidir. 1949 yılında Konya'da dünyaya gelen büyük usta, çocukluk yıllarından itibaren manevi değerlerle, klasik kültürle ve İslam'ın o engin hoşgörüsüyle yoğrulmuştur. Ailesinin ve çevresinin ilimle iç içe olması, genç Hüseyin'in daha çocukluk yıllarında mürekkep kokusuyla, aharlı kağıtlarla ve klasik edeple tanışmasını sağlamıştır.
İlk, orta ve lise tahsilini memleketi Konya'da başarıyla tamamlayan sanatçı, içindeki öğrenme aşkı ve maneviyat arayışıyla İstanbul'a gelmiş, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü'nde eğitime başlamıştır. Ancak onun asıl eğitim yuvası üniversite amfileri değil, İstanbul'un o tarihi atmosferi, asırlık camileri ve ulu hocaların dizinin dibi olmuştur. Aynı yıllarda Diyanet İşleri Başkanlığı bünyesinde imam-hatip olarak göreve başlamıştır. Fatih semtindeki tarihi Hekimoğlu Ali Paşa Camii'ne imam olarak atanması, onun hayatındaki en büyük dönüm noktalarından biri olmuştur. Bu cami, sadece görev yaptığı bir ibadethane değil, aynı zamanda onun sanatını yeşerteceği, talebeler yetiştireceği ve adeta modern bir "tekke" haline getireceği bir merkez olacaktır. Genç Hüseyin Kutlu, İstanbul'un bu deryasının içine büyük bir heyecan, edep ve mutlak bir teslimiyetle dalmıştır.
Klasik Türk İslam sanatlarında bilgi, tecrübe ve estetik zevk, modern okullardaki gibi sadece teorik olarak okunarak öğrenilmez. "Meşk" adı verilen, ustanın bizzat talebesinin yanına oturup, eline kamış kalemi alarak harfi nasıl çizeceğini yaşayarak gösterdiği, usta-çırak ilişkisine dayanan çok özel, son derece meşakkatli ve manevi bir eğitim sistemi mevcuttur. Hattat Hüseyin Kutlu, hayatı boyunca bu meşk sisteminin en sadık, en disiplinli öğrencilerinden biri olmuş ve devrinin en kudretli kalem sahiplerinin önünde büyük bir tevazu ile diz çökmüştür.
Onun hat sanatındaki asıl hocası, Osmanlı İmparatorluğu'ndan Cumhuriyete intikal eden, hat sanatının son büyük çınarı kabul edilen efsanevi hattat Hamid Aytaç'tır (Şeyh Musa Azmi). Hüseyin Kutlu, Hamid Aytaç'ın Cağaloğlu'ndaki o dar, mütevazı ama bir o kadar da feyizli atölyesine gidip gelmeye başlamış, usta-çırak ilişkisinin ötesinde bir evlat gibi hocasına bağlanmıştır. Hamid Aytaç'tan Sülüs ve Nesih yazının o muazzam ve zorlu kurallarını, harflerin milimetrik anatomisini, zülfelerin estetiğini yıllar süren büyük bir sabırla meşk etmiştir. Bir harfin doğru kıvrımını verebilmek için aylar boyunca sayfalar dolusu karalamalar yapmış, hocasının rahlesinden geçmeden, onun onayını almadan asla bir sonraki harfe geçmemiştir.
Yıllar süren bu sabır ve sadakat testinin ardından, 1974 yılında büyük usta Hamid Aytaç'tan Sülüs ve Nesih yazılarda icazetname (diploma) alarak "hattat" unvanını şerefle taşımaya hak kazanmıştır. Bu icazetname, sadece bir yazma izni değil, asırlar öncesinden gelen Hz. Ali, Şeyh Hamdullah, Hafız Osman silsilesine resmi olarak eklenmek demektir. Günümüzde Hat Yazısı Alan Yerler tarafından dikkatle incelenen Hattat Hüseyin Kutlu eserleri, işte bu Hamid Aytaç ekolünün, o sarsılmaz disiplinin ve manevi silsilenin en kusursuz devamı olarak kabul edilmektedir.
Hat sanatı kendi içinde "Aklâm-ı Sitte" (Altı Kalem) adı verilen klasik yazı türlerine ve zamanla gelişen diğer formlara ayrılır. Bir hattatın bu yazı türlerinin hepsinde aynı mükemmelliyete ulaşması son derece zordur. Hattat Hüseyin Kutlu, hocasından aldığı sağlam temel sayesinde özellikle "Sülüs", "Celi Sülüs" ve "Nesih" yazılarda dünya çapında bir otorite haline gelmiştir.
Sülüs, hat sanatının anası kabul edilir. Harflerin kavisli yapısının dik yapısına oranını ifade eden sülüs, son derece hareketli, coşkulu ve gösterişli bir yazıdır. Celi sülüs ise bu yazının uzaktan okunabilecek kadar büyük (bir santimetreden kalın) kamış kalemlerle yazılmış halidir. Camilerin kubbe yazıları, kapı üstü kitabeleri ve büyük duvar levhaları genellikle celi sülüs ile yazılır. Hüseyin Kutlu, celi sülüs yazıda muazzam bir bilek gücüne ve istif (kompozisyon) zekasına sahiptir. O devasa harfleri çizerken harflerin birbirini ezmemesine, boşlukların (negatif alanın) muazzam bir altın oranla doldurulmasına büyük özen gösterir.
Nesih yazı ise, genellikle Kuran-ı Kerim yazımında, dua mecmualarında ve klasik kitaplarda kullanılan, daha küçük boyutlu, son derece okunaklı, sade ve seri yazılabilen bir yazı türüdür. Hüseyin Kutlu'nun nesih hattı, adeta incecik bir ipe dizilmiş aynı boydaki inci taneleri gibi pürüzsüz, ahenkli ve son derece estetiktir. Özellikle büyük boyutlu Hilye-i Şerif levhalarının orta kısmındaki ana metinleri bu nesih yazıyla büyük bir huşu içinde kaleme alır. Antika levha toplayan ve hat sanatı ekspertiz işlemi yapan uzmanlar, bir eserin silüetine baktıklarında o eserin Hüseyin Kutlu'ya ait olup olmadığını bu kusursuz akışkanlıktan ve harflerin o kendinden emin, tok duruşundan anında anlayabilirler.
Hüseyin Kutlu'nun sanat hayatını sadece ürettiği levhalarla sınırlandırmak ona yapılacak en büyük haksızlıklardan biri olur. Onun sanat tarihimizdeki asıl büyük misyonu, imam-hatip olarak görev yaptığı tarihi Kocamustafapaşa Hekimoğlu Ali Paşa Camii'nde gerçekleştirdiği büyük devrimdir. Yıllarca metruk ve bakımsız kalmış olan bu eşsiz 18. yüzyıl Osmanlı eserini, kendi şahsi gayretleri, vizyonu ve sanatseverlerin desteğiyle adeta küllerinden yeniden doğurmuştur.
Caminin külliyesini, sadece namaz kılınan bir mekan olmaktan çıkarıp, aslına uygun olarak bir eğitim ve sanat merkezine dönüştürmüştür. Burada "Uygulamalı Türk-İslam Sanatları Kütüphanesi"ni kurmuş, hat, tezhip, ebru, minyatür, cilt, ahşap oymacılığı ve musiki gibi unutulmaya yüz tutmuş klasik sanatlarımızın usta-çırak usulüyle öğretildiği muazzam bir akademi inşa etmiştir. Bu külliye, günümüzün modern tekkesi, sanatçıların nefes aldığı bir vaha haline gelmiştir. O, sadece kağıt üzerine yazı yazan bir hattat değil; aynı zamanda taşı, ahşabı, çiniyi ve insan ruhunu da yontan, yetiştiren büyük bir "mimardır".
Bir hattatın büyüklüğünü, kalıcılığını ve asırlara meydan okuyuşunu gösteren en önemli platformlardan biri, eserlerinin kağıt sınırlarını aşıp devasa mimari yapılarla, mermerlerle, ahşaplarla ve taşlarla bütünleşmesidir. Cami, türbe ve çeşme kitabeleri, hattatın toplumla en dolaysız, en sürekli şekilde iletişim kurduğu, asırlar boyunca ayakta kalacak olan devasa kalıcı sergi alanlarıdır. Hattat Hüseyin Kutlu, hem Türkiye'de hem de dünyanın dört bir yanında sayısız anıtsal mimari eserin yazılarını kaleme almıştır.
Bunların en başında, Türkiye'nin ve Ortadoğu'nun en büyük ibadethanelerinden biri olan Adana Sabancı Merkez Camii gelir. Bu muazzam yapının o devasa ana kubbesindeki, kuşak yazılarındaki ve dev kapı kitabelerindeki yüzlerce metrekarelik Celi Sülüs yazılar, Hüseyin Kutlu'nun kaleminden çıkmıştır. Metrelerce yükseklikteki o yazılarda tek bir matematiksel hata, tek bir orantısızlık bulunmaz.
Aynı şekilde, Japonya'daki İslam kültürünün en önemli simgesi olan Tokyo Camii'nin o zarif, asil yazıları; Almanya'nın başkentinde bulunan Berlin Şehitlik Camii'nin iç mekanını süsleyen muazzam kitabeler, Amerika Birleşik Devletleri'nden Rusya'ya kadar inşa edilen birçok diyanet ve vakıf camisinin yazıları bizzat onun elinden çıkmıştır. Bu eserler, sadece birer cami süslemesi değil; aynı zamanda Türk-İslam medeniyetinin o ihtişamlı mührünün dünyanın dört bir yanına vurulması demektir. Bu devasa kitabelerin varlığı, onun kağıt üzerindeki ustalığını taşa, devasa kubbelere hiçbir hataya yer bırakmadan taşıyabildiğinin en somut kanıtıdır.
Günümüzde geleneksel sanatlarımıza, tarihi mirasımıza ve Osmanlı medeniyetinin estetik şifrelerine olan kültürel ilginin büyük bir ivmeyle yeniden canlanması, hat sanatını sadece müzelerin tozlu raflarında sergilenen cansız objeler olmaktan çıkarmıştır. Bu ölümsüz eserler artık çağdaş yaşam alanlarını, prestijli holding binalarını, büyük vakıfları ve özel malikaneleri süsleyen, aynı zamanda çok güçlü, sarsılmaz ve güvenilir bir yatırım değeri taşıyan başyapıtlar haline gelmiştir. Bu bağlamda, profesyonel sanat galerileri, büyük müzayede evleri ve kurumsal Hat Yazısı Alan Yerler, portföylerine kaliteli, orijinal, silsilesi sağlam ve kondisyonu yüksek eserleri katmak için büyük bir kültürel rekabet içindedirler.
Hattat Hüseyin Kutlu eserleri, ulusal ve uluslararası koleksiyon dünyasında eşsiz, aranılır ve son derece kıymetli kabul edilir. Bunun antika ve sanat piyasası açısından birkaç temel sebebi vardır:
Hamid Aytaç Silsilesinin En Güçlü Temsilcisi Olması: Klasik Osmanlı ekolünü günümüze taşıyan o meşhur zincirin en sağlam halkalarından biridir. Bir koleksiyoner, kökleri asırlar öncesine dayanan sağlam bir levha aradığında, hedefleyeceği en tepe isimlerden biri Hüseyin Kutlu'dur.
Yaşayan Bir Efsane (Reisü'l-Hattatin) Statüsü: O, sadece yazı yazan bir usta değil, aynı zamanda İslam sanatları felsefesini, mimari boyutunu kuramlaştıran bir bilgedir. Onun elinden çıkan ve ketebesini (imzasını) taşıyan bir antika hat levhası, adeta bir dönemin manifestosudur.
Üretim Sürecindeki Meşakkat ve Nadirlik: Bir Celi Sülüs levhanın yazılması, harflerin altın oranlarının hesaplanması, aylar süren istif çalışmaları ve ardından eserin etrafının dönemin en usta müzehhipleri (tezhip sanatçıları) tarafından altınla süslenmesi çok uzun süren bir emeğin ürünüdür. Bu eserler fabrikasyon değildir; her biri tek, benzersiz ve biriciktir. Dünyada ikinci bir kopyası yoktur. Talep her geçen gün artarken, orijinal el yazması eserlerin sayısı sınırlıdır. Bu durum, eski hat yazısı alanlar için eserin ticari ve sanatsal değerini her geçen gün yukarı taşımaktadır.
Sanat ve antika piyasasında, değerli tarihi eserlerin manevi ve maddi kıymeti çok yüksek olduğu için zaman zaman taklit (sahte), kopyalama veya yüksek teknolojili röprodüksiyon (gelişmiş matbaa baskısı, dijital çoğaltma) eserlerle karşılaşmak maalesef ihtimal dahilindedir. Bu son derece kritik noktada hat sanatı ekspertiz süreçleri ve alanında akademik eğitim almış, uzmanlaşmış, güvenilir, kurumsal firmaların tecrübesi devreye girmektedir. Bir levhanın gerçekten usta Hüseyin Kutlu'nun elinden çıkıp çıkmadığını kesin olarak tespit etmek, son derece kapsamlı, teknik, görsel ve akademik bir uzmanlık gerektirir.
Profesyonel ekspertiz ve değerleme süreci şu temel aşamalardan oluşur:
1. Ketebenin (İmzanın) Kriptolojik Analizi: Hat sanatında hattat, aylar süren emeğinin ardından eserini nihayet bitirdiğinde genellikle sol alt köşeye büyük bir manevi tevazu ile imzasını atar. Buna sanat dilinde "ketebe" denir. Hattat Hüseyin Kutlu'nun ketebesindeki o kendine has karakteristik bilek hareketi, mürekkebin akış hızı ve şahsi üslubu, yıllarını bu işe vermiş uzmanlar tarafından tıpkı bir insanın parmak izi, göz retinası gibi anında tanınır. Sahtekarlar yazının ana gövdesini kopyalasalar bile, ketebedeki o rahat, korkusuz, tevazu sahibi ve doğal akışı asla kopyalayamazlar.
2. Mürekkebin Mikroskobik İncelenmesi ve Şakk-ı Kalem İzleri: Orijinal bir el yazması eser, sadece çıplak gözle değil, büyüteç (lüp) veya özel ışıklı mikroskop altında incelendiğinde kağıt üzerinde üç boyutlu bir fiziki doku sunar. Doğal kamış kalemin, özel terbiye edilmiş aharlı kağıt üzerinde ilerlerken bıraktığı o ince mikro izler, mürekkebin harfin başlangıç noktasında yoğunlaşması (kalemin kağıda mürekkep boşaltması) ve bitişe (zülfeye) doğru yavaşça azalarak incelmesi orijinal eserin tartışmasız fiziki kanıtıdır. Harflerin kenarlarındaki doğal, mikroskobik olarak tırtıklı ve organik izler, "şakk-ı kalem" denilen kalemin uç yarığının kağıtta açtığı minik yol, incelemede hemen kendini ele verir. Matbaa baskılarında ise mürekkep tamamen ölü, düz, kağıt yüzeyinde hiçbir derinlik ve doku yapmayan, pikselli, cansız bir leke halindedir.
3. Üslubun ve İstif Mantığının Doğrulanması: Hüseyin Kutlu'nun yazılarındaki harf kalınlık oranları, kelimelerin birbiriyle olan altın oranlı, boşluksuz ilişkisi o kadar şahsına münhasırdır ki, yetenekli taklitçiler harfleri baka baka doğru çizseler bile o genel mimari ruhu, sülüs yazının o coşkulu ama bir o kadar da ağırbaşlı matematiksel dengesini asla yakalayamazlar. Ayrıca ekspertiz sırasında eserin etrafındaki tezhip (altın süsleme) motifleri, ebru kağıtları ve kullanılan murakka (kartonlama) teknikleri de incelenir. Orijinal eserlerde genellikle dönemin en usta müzehhiplerinin fırça izleri ve yüzde yüz gerçek varak veya ezme altın kullanımı görülür.
İslam sanatları ve klasik hat disiplinini, sıradan bir grafik tasarımdan, batı kaligrafisinden veya dijital fontlardan ayıran en hayati, en kutsal özellik, kullanılan malzemelerin tamamen doğal, organik ve asırlarca bozulmadan dayanacak şekilde büyük bir meşakkatle, gizli formüllerle elde üretilmiş olmasıdır. Hat Yazısı Alan Yerler, bir antika eser veya çağdaş bir şaheser için alım ekspertizi yaparken eserin sadece kimin yazdığına değil; fiziksel kalitesini ve orijinalliğini belirlemek adına doğrudan bu malzemelerin organik dokusunu derinlemesine incelerler. Hüseyin Kutlu, ömrü boyunca hocalarından gördüğü bu geleneksel usullerden, meşakkatli klasik malzeme hazırlama sürecinden zerre kadar taviz vermemiştir.
Aharlı Kağıt (Terbiyeli Özel Kağıt) Yapımı: Klasik hat sanatında asitli, fabrikasyon ham kağıtlar, modern odun hamurlu matbaa kağıtları kesinlikle kullanılmaz. Kullanılan el yapımı organik kağıtlar önce siyah çay, kırmızı soğan kabuğu, ceviz yaprağı gibi bitkisel doğal boyalarla büyük kazanlarda uzun süre kaynatılarak renklendirilir. Bu işleme "kağıt boyama" denir ve kağıdın yıllar boyunca gözü yormayan o tatlı, loş krem (nohudi) rengini almasını sağlar.
Daha sonra yüzeye nişasta ve şap karışımı özel bir koruyucu sıvı yedirilir. En önemli ve meşakkatli aşama ise "ahar" adı verilen işlemdir. Kavanozlarda bekletilerek çürütülmüş yumurta akı ve şap karışımı kağıda süngerle defalarca sürülür. Kuruyan kağıt, "mühre" adı verilen ağır, oval akik taşıyla saatlerce tahta üzerinde ezilerek parlatılır. Bu uzun işlem sayesinde kağıdın gözenekleri tamamen kapanır, yüzey adeta sırlanmış bir çini veya pürüzsüz bir cam gibi parlak olur. Kullanılan is mürekkebi kağıdın içine sızıp dağılmaz; hattat ufak bir el sürçmesi yaşarsa, ucu küt özel bir tashih bıçağıyla mürekkebi kağıdı zedelemeden dikkatlice kazıyıp rahatlıkla düzeltebilir. Hattat Hüseyin Kutlu'nun eserlerindeki o tok, sapağlam ve yıllara meydan okuyan zemin duruşu, işte bu asırlık kağıt terbiyesi geleneğinin kusursuz bir sonucudur.
İs Mürekkebi (Bezir Mürekkebi) ve Efsanevi Formülü: Geleneksel hat mürekkebi, günümüzdeki kimyasal, asitli sentetik mürekkeplerden tamamen farklı bir organik kimyaya ve manevi ruha sahiptir. Bezir yağı, halis balmumu veya çam çırasının havasız is odalarında yavaş yavaş yakılmasıyla tavanda toplanan is (kurum), özel kaplarda arap zamkı, saf su ve hattatın ruhuna ferahlık katması için gül suyu ile karıştırılır. Bu koyu karışım ağır demir havanlarda on binlerce kez, günlerce dövülerek terbiye edilir.
Dövüldükçe isin o kalın partikülleri iyice parçalanır, zamkla bütünleşir ve mürekkep parlamaya başlar. Bu geleneksel mürekkebin en büyük mucizesi, içinde hiçbir asit barındırmadığı için aharlı kağıdı zamanla yakıp delmemesi ve uzun yıllar şiddetli güneşe maruz kalsa bile renginin asla ve asla solmamasıdır. Aksine, zaman geçtikçe, eser eskidikçe ve antikalaştıkça mürekkebin rengi kağıda daha da oturur, oksijenle temas ettikçe o efsanevi, derin, kadifemsi siyahlık kazanır.
Kamış Kalem, Makta ve Kesim İlmi: Hattatın en sadık dostu, sırdaşı ve sanatının yegane aracı, sıcak güney bölgelerindeki özel sazlıklardan kesilip at gübresinde sıcakta yıllarca bekletilerek adeta demir gibi sertleştirilen kamış kalemlerdir. Kalemin ucu, yazılacak yazı türüne (Sülüs, Nesih) ve harfin büyüklüğüne göre çok özel açılarla kesilir.
Bu hayati kesim işlemi, "makta" adı verilen fildişi, bağa (kaplumbağa kabuğu), sedef veya kemik bir altlık üzerinde, son derece keskin, çelik kalitesi çok yüksek özel "kalemtıraş" bıçaklarıyla tek hamlede yapılır. O devasa Celi Sülüs harfleri, kalın vavları, uzun keşideleri tek bir nefeste, hiç kesintisiz ve pürüzsüz çizebilmek, kalemi açışındaki o ustalığın, kalemi parmaklar arasında tutuşundaki manevi teslimiyetin ve ustanın yıllarının getirdiği büyük bir tecrübenin doğrudan neticesidir.
Bir sanatçının gerçek manada ölümsüzlüğü, sadece duvarlara astığı cansız levhalarla değil, kendi ruhunu, ekolünü ve bilgisini aktardığı, kendisinden sonra o kutsal meşaleyi taşıyacak olan canlı talebelerle ölçülür. Hüseyin Kutlu, medeniyetimizin bu eşsiz sanatının nesilden nesile aktarılması konusunda devasa bir misyon üstlenmiştir. O, Hekimoğlu Ali Paşa Camii Külliyesi'nde ve kurduğu diğer eğitim merkezlerinde binlerce insana hat sanatının güzelliklerini tanıtmış, yüzlerce talebeye ciddi manada eğitim vermiş ve bu sanatı layıkıyla icra edebilecek kapasiteye ulaşan öğrencilerine "icazetname" (diploma) vererek onları hattatlık makamına eriştirmiştir.
Onun rahle-i tedrisinden (eğitiminden) geçen ve icazet alan öğrencileri, bugün sadece Türkiye'de değil, dünyanın dört bir yanında sergiler açmakta, cami kitabeleri yazmakta ve yeni nesillere bu sanatı öğretmektedirler. Bu silsile (zincir), hat sanatının kıyamete kadar yaşamasını sağlayacak olan en güçlü damardır. Antika koleksiyonerleri ve sanat tarihçileri için, bir eserin silsilesinin Hamid Aytaç'a ve oradan da Hüseyin Kutlu'ya dayanması, o esere muazzam bir prestij, itibar ve tarihi bir derinlik katmaktadır.
Asırlık geleneksel ve tamamen organik malzemelerle, büyük bir göz nuruyla üretilmiş olsalar da, aharlı kağıt ve is mürekkebi yapıları gereği yanlış saklama koşullarına, fiziksel dış etkenlere ve zamanın çürütücü gücüne karşı oldukça hassastır. Eski hat yazısı alanlar veya evinde, ofisinde, özel sanat koleksiyonunda böylesine değerli bir antika hat levhası bulunduran bilinçli sanatseverler, bu eşsiz eserlerin korunması, ömrünün uzatılması ve geleceğe sağ salim taşınması hususunda çok titiz, çok profesyonel davranmalıdır. Aksi takdirde, paha biçilemez bir şaheser çok kısa sürede geri dönülmez fiziksel hasarlar alabilir.
Asit Yanığı Riski ve Bilinçli Çerçeveleme: Tarihi eserler kesinlikle sıradan çerçevecilerde, kırtasiyelerde satılan ucuz asitli fabrikasyon paspartularla veya kimyasal seloteyp bantlarla çerçevelenmemelidir. Asitli, ahşap hamurlu sıradan kartonlar, zamanla eserin hava almasını engeller ve kağıdın kenarlarından merkeze doğru önce sarı, sonra kahverengi lekeler oluşturur. "Asit yanığı" olarak bilinen bu durum, tarihi kağıdı kısa sürede gevreterek parçalanmasına neden olur. Çerçeveleme işleminde mutlaka yüzde yüz saf pamuktan üretilmiş, asitsiz (acid-free) müze tipi özel paspartular ve esere asla zarar vermeyen, suyla çözülebilen doğal yapıştırıcılı kağıt bantlar kullanılmalıdır.
Işık (UV) ve İklimlendirme (Nem) Kontrolü: Eser, hiçbir koşulda doğrudan yakıcı güneş ışığı alan duvarlara, kışın çok ısınan şömine peteklerinin üstüne veya yazın soğuk üfleyen klimanın tam karşısına asılmamalıdır. Ultraviyole (UV) ışınları, is mürekkebini soldurmasa bile eserin etrafındaki tezhipte kullanılan bitkisel kök renklerin solmasına, altının matlaşıp dökülmesine yol açabilir. Çerçeve camı olarak yansımayı önleyen, UV korumalı (%99 filtreleyen) özel müzecilik camları tercih edilmelidir. Ortamın nem seviyesi %45-55 bandında sabit tutulmalıdır.
Profesyonel Restorasyon ve Konservasyon: Zamanın yıpratıcı etkisine maruz kalmış, tavan akması sonucu su almış veya kitap kurtları (ağaç kurdu) tarafından zarar görmüş bir eser, asla sanat alanında uzman olmayan amatör kişilerce ıslak bezle silinmeye veya evdeki modern yapıştırıcılarla tamir edilmeye çalışılmamalıdır. Yanlış sürülen bir kimyasal bant, eserin tüm koleksiyon değerini sıfırlar. Restorasyon, sadece akademik üniversite eğitimi almış, eski kimyasalları tanıyan uzman konservatörler tarafından özel laboratuvar ortamlarında mikroskop altında yapılmalıdır. Hat sanatı ekspertiz uzmanları, eserin kondisyonunu incelerken daha önce esere yanlış, bilinçsiz bir müdahale (over-restoration) yapılıp yapılmadığını anında anlar ve değerlemeyi buna göre belirlerler.
Yüzyıllar öncesinin o derin, ilim, irfan dolu ve estetik odaklı Osmanlı medeniyet ikliminin günümüzdeki yansıması olan, hocası Hamid Aytaç'tan aldığı o kutsal meşaleyi hakkıyla taşıyan Hattat Hüseyin Kutlu, elindeki kamış kalemle sadece aharlı kağıtları karalamamış; koca bir medeniyetin inceliğini, asaletini, manevi zarafetini ve ilahi aşka olan derin saygısını nakış nakış tarihe ve geleceğe kazımış ölümsüz, yaşayan bir ustadır. O, hat sanatının o katı kuralları içerisinde eriyip kaybolmak yerine, o kuralların ihtişamını kullanarak devasa cami kubbelerinden minicik kitap sayfalarına kadar asırları aşacak şaheserler bırakmayı başarmış çok müstesna, yiğit ve bilge bir şahsiyettir.
Bugün üst düzey müzelerde, prestijli özel sanat galerilerinde, büyük uluslararası müzayedelerde ve antika ekspertizi yapan kurumsal Hat Yazısı Alan Yerler bünyesinde büyük bir ihtimam, saygı ve sevgiyle korunan, aranılan Hattat Hüseyin Kutlu eserleri, sadece kağıt, is ve siyah mürekkepten oluşan basit fiziksel nesnelerden çok daha öte, devasa ve ulvi manalar taşımaktadır. Onlar, bizim köklü medeniyet tasavvurumuzun, emsalsiz edebi zarafetimizin, dünya görüşümüzün, sabrımızın ve sarsılmaz inancımızın elle tutulur, gözle görülür en somut, en muazzam ve en asil şahitleridir.
Böylesine eşsiz sanat eserlerinin ve o muazzam sülüs, nesih levhaların gerçek kıymetini bilmek, onların barındırdığı o derin ruhaniyeti anlamak, sahip oldukları maddi ve manevi devasa değerlerine yakışır en doğru müze koşullarında muhafaza ederek gelecek kuşaklara birer medeniyet vesikası, birer kimlik belgesi ve birer şaheser olarak miras bırakmak, sadece antika toplayan sanatseverlerin veya ticari kurumların değil, bu topraklarda yaşayan, geçmişiyle manevi bağını koparmak istemeyen ve zengin kültürüne sahip çıkan her bilinçli bireyin en büyük, en onurlu kültürel sorumluluğudur. Geçmişin o çok derin, meşakkatli köklerinden beslenip, gövdesini sabırla, meşkle büyüterek dallarıyla geleceğe uzanan bu büyük ustaların kalemlerinden dökülen her bir damla is mürekkebi, medeniyetimizin o uzun ve aydınlık yolunu ebediyen aydınlatmaya, kalplerimize ilahi ve estetik bir huzur vermeye kıyamete dek devam edecektir.
.jpg)
paylaş
twittle
paylaş
paylaş